تحلیل محتوای کتاب هدیه‌های آسمان پایه سوم ابتدایی از منظر انطباق مفاهیم کلامی با سطح رشد شناختی دانش‌آموزان
کد مقاله : 1449-7THEEPCK
نویسندگان
عباس زارع بیدکی *1، نرگس زارع بیدکی2
1عضو هیئت علمی گروه معارف دانشگاه فرهنگیان یزد
2کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی
چکیده مقاله
آموزش مفاهیم اعتقادی و کلامی در دوره ابتدایی، بستگی مستقیم به میزان رعایت تناسب میان سطح انتزاع مفاهیم و توانایی تعقل و رشد شناختی کودکان دارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای ۲۰ درس کتاب «هدیه‌های آسمان» پایه سوم ابتدایی از منظر انطباق مفاهیم کلامی (توحید، نبوت، امامت، معاد و عدل) با سطح رشد شناختی دانش‌آموزان این پایه بر اساس نظریه رشد شناختی پیاژه انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی - تحلیل محتوای کیفی و کاربردی است. جامعه و نمونه پژوهش را تمامی ۲۰ درس کتاب هدیه‌های آسمان پایه سوم ابتدایی در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ تشکیل داده‌اند. ابزار گردآوری داده‌ها، جدول پایش و تحلیل محتوای آموزه‌ها و مؤلفه‌های کلامی بر اساس شاخص‌های سطح انتزاع، میزان انطباق و ابزارهای انتقال بوده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که عمده مفاهیم کلامی ارائه‌شده در کتاب دارای سطح انتزاع کم تا متوسط بوده و از ابزارهای انضمامی و عینی مانند قصه، داستان، تصویرگری و روایات ساختاریافته برای انتقال بهره گرفته‌اند که کاملاً منطبق بر ویژگی‌های مرحله «عملیات عینی» رشد شناختی کودکان ۹ ساله می‌باشد. با این حال، آسیب‌ها و کاستی‌های قابل‌توجهی نظیر: عدم توازن جنسیتی در تصویرگری‌ها، ابهام در برخی تمارین مجرد خودپایشی، ناهماهنگی طولی و عرضی میان‌برنامه‌ای (با دروس مطالعات اجتماعی و فارسی) و لزوم تقویت ابعاد رحمانی در حوزه معاد و عدل شناسایی شد. در پایان، راهکارهای کاربردی جهت اصلاح و ارتقای کیفیت محتوای درسی ارائه گردیده است.
کلیدواژه ها
هدیه‌های آسمان، پایه سوم ابتدایی، تحلیل محتوا، مفاهیم کلامی، رشد شناختی، مرحله عملیات عینی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر