| بررسی بن مایه های ادبیات تعلیمی مقاومت در اشعار کتب فارسی مقطع ابتدایی با تکیه بر نظریه ژان پیاژه |
| کد مقاله : 1437-7THEEPCK |
| نویسندگان |
|
زهرا حسینی * دانشگاه فرهنگیان/همدان/پردیس باهنر |
| چکیده مقاله |
| ادبیات تعلیمی مقاومت به عنوان یکی از ارکان هویت‌ساز در نظام آموزشی، نقشی کلیدی در فرآیند جامعه‌پذیری سیاسی دانش‌آموزان ایفا می‌کند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی بن‌مایه‌های مقاومت در اشعار کتب فارسی دوره ابتدایی و ارزیابی میزان انطباق آن‌ها با مراحل رشد شناختی ژان پیاژه انجام شده است. روش پژوهش، تحلیل محتوای کیفی و کمی با رویکرد تحلیلی-تطبیقی است. جامعه آماری شامل تمامی اشعار کتب فارسی خوانداری اول تا ششم ابتدایی در سال تحصیلی 1405-1404 بوده که از میان آن‌ها ۱۱ عنوان شعر مرتبط با حوزه مقاومت استخراج گردید. یافته‌های بخش کمی نشان داد که مؤلفه «وطن‌دوستی» با بیشترین فراوانی (۱۱ مورد)، هسته مرکزی اشعار را تشکیل می‌دهد، در حالی که مفاهیم استراتژیکی همچون «بصیرت»، «ولایت‌مداری» و «بیداری اسلامی» کاملاً مغفول مانده‌اند. در بخش تحلیل کیفی و بر اساس پیوستار عینی-انتزاعی واژگان، نتایج حاکی از آن است که انطباق محتوا با ساختار ذهنی دانش‌آموز تنها در پایه‌های اول تا پنجم (مرحله عملیات عینی) به واسطه بهره‌گیری از واژگان ملموس و پل‌های حسی به درستی صورت گرفته است. با این حال، مهم‌ترین یافته پژوهش نشان‌دهنده یک «شکاف شناختی» عمیق در پایه ششم است؛ جایی که علی‌رغم آمادگی ذهنی دانش‌آموز برای ورود به مرحله «عملیات صوری» و درک مفاهیم انتزاعی، واژگان اشعار در سطح توصیف عینی درجا زده و مانع از فرآیند «تعادل‌جویی» و «برون‌گذاری» برای درک جهان‌بینی مقاومت شده‌اند. نتیجه‌گیری پژوهش بیانگر آن است که صرفِ حضور محتوای مقاومت بدون رعایت سلسله‌مراتب رشد شناختی، منجر به تبدیل مفاهیم به محفوظات سطحی می‌گردد. لذا بازنگری در اشعار پایه ششم با تأکید بر واژگان تحلیلی و انتزاعی جهت نهادینه‌سازی عمیق فرهنگ مقاومت ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. |
| کلیدواژه ها |
| ادبیات تعلیمی مقاومت، کتب فارسی ابتدایی، ژان پیاژه، رشد شناختی، تحلیل واژگان، عملیات صوری. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
