رهیافتی به آموزش گفتگو در برنامه درسی آموزش ابتدایی بر اساس مبانی نظریه کنش ارتباطی هابرماس

کد مقاله : 1385-7THEEPCK

نویسندگان

آزاد محمدی *1، حسین عباسی2 1عضو هیات علمی 2هیات علمی

چکیده مقاله

هدف پژوهش حاضر، استنباط مبانی آموزش گفتگو در دوره ابتدایی مبتنی بر نظریه کنش ارتباطی هابرماس است. سوالات اصلی پژوهش بدین ترتیب است: مبانی آموزش گفتگو مبتنی بر نظریه کنش ارتباطی کدامند؟ دوم راهکارهای اساسی برای آموزش و ترویج گفتگو (کنش ارتباطی) در آموزش ابتدایی کدامند و چگونه در برنامه درسی قابل کاربست است؟ برای پاسخ به این سوالات، با بررسی مبانی نظری و خاستگاه‌های فکری هابرماس و تشریح و توضیح نظریه انتقادی و کنش ارتباطی هابرماس و تحلیل مفاهیم اصلیِ این نظریه، مبانی معرفت-شناسی و انسان‌شناسی هابرماس را استنباط کرده و بر این اساس، مبانی نظریه مذکور را به روش تحلیل مفهومی پیش‌رونده استخراج کرده‌ایم. مبانی مذکور عبارتند از 1) بین الاذهانی بودن حقیقت، 2) نقش ارتباطی و احیاگر عقل در مفاهمه بشری، 3) احیای عاملیت انسانی در گفتگو، 4) میل به مفاهمه و اقناع، 5) وجود علائق و نیازهای مشترک بشری، 6) تمایل ذاتی انسان به آزادی و رهایی، 7) در هم تنیدگی حقوق و آزادی های فردی و جمعی، 8) هویت ارتباطی انسان، 9) در هم تنیدگی عدالت و همبستگی (انسجام اجتماعی). بر اساس ابن مبانی می‌توان در برنامه درسی آموزش ابتدایی به این اندیشید تا دانش آموزان و متربیان به این بینش دست یابند که رستگاری و کمال خودشان مستلزم ارتباط ورزی و ایجاد مفاهمه در مواجهه با جهان اجتماعی می‌باشد. بنابراین فرآیندهای تربیت و محتوای آن در برنامه‌های درسی، باید متناسب با سطح رشد شناختی دانش‌آموزان و متربیان، زمینه برخورداری از این چنین بینشی را فراهم سازد. همچنین در برنامه درسی باید فضایی در کلاس فراهم سازیم که ادعاهای اعتبار (صدق، صحت و صداقت) مورد نقد و تجدید نظر قرار گیرد و اشتباهات یا مناسبات غیرتفاهمی شناسایی و تصحیح گردند، از این اشتباهات همواره درس‌هایی گرفته شود و صورت‌هایی از استدلال شکل ‌گیرد که افراد بتوانند با استدلال درست از ادعاهای خود دفاع کنند.

کلیدواژه ها

محتوای آموزش ابتدایی، آموزش گفتگو، هابرماس، نظریه کنش ارتباطی، تعلیم و تربیت ارتباطی و رهایی‌بخش

وضعیت: پذیرفته شده مشروط برای ارائه شفاهی