| واکاوی تطبیقی رویکردهای آموزش تفکر در مقطع ابتدایی: مطالعه تطبیقی اسوارتز و استرنبرگ، اندیشمندان اسلامی |
| کد مقاله : 1329-7THEEPCK |
| نویسندگان |
|
سید صدرالدین محمودی *1، سلام اله علامی2، داود خوش باور3 1گروه اموزش معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان تهران ،ایران 2گروه اموزشی معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان تهران ایران 3گروه اموزشی الهیات ومعارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان تهران ایران |
| چکیده مقاله |
| آموزش تفکر در مقطع ابتدایی به‌عنوان یکی از محوری‌ترین اهداف نظام‌های آموزشی معاصر، همواره محل تلاقی رویکردهای نظری متفاوت بوده است. این مقاله با رویکردی تحلیلی–تطبیقی، چهار پارادایم برجسته در آموزش تفکر — رویکرد «آموزش تلفیقی» رابرت اسوارتز، نظریه «سبک‌های تفکر» و «هوش سه‌وجهی» رابرت استرنبرگ، آراء اندیشمندان اسلامی (فارابی، ابن‌سینا، غزالی و علامه طباطبایی) را بررسی و مقایسه می‌کند. اسوارتز با طرح مفهوم «تلفیق»، بر آن است که مهارت‌های تفکر نباید به‌عنوان درسی مستقل آموزش داده شوند، بلکه باید در بافت محتوای درسی جای گیرند. استرنبرگ با نظریه سه‌وجهی هوش، تفکر را به سه نوع تحلیلی، خلاق و عملی تقسیم می‌کند و معتقد است آموزش اثربخش باید هر سه بعد را به‌صورت متوازن پرورش دهد. در مقابل، مبانی اسلامی با تکیه بر مفاهیمی چون «تفکر»، «تدبر»، «تعقل» و «تبیین»، تفکر را نه صرفاً یک مهارت شناختی، بلکه وظیفه‌ای دینی و عبادتی می‌داند که هدف غایی آن «معرفت» است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که هرچند این پارادایم‌ها در مبانی معرفت‌شناختی تفاوت‌های بنیادینی دارند، اما در روش‌شناسی دارای نقاط هم‌ساختی قابل‌توجهی هستند: همه بر ضرورت تلفیق آموزش تفکر با محتوای درسی تأکید می‌کنند، همه تجربه‌محوری را نقطه آغاز آموزش تفکر می‌دانند، و همه بر فعال بودن یادگیرنده در فرایند تفکر اصرار دارند. الگوی پیشنهادی این مقاله بر سه اصل استوار است: آغاز از تجربه عینی و اخلاقی، هدایت تدریجی به انتزاع و تعقل، و بازگشت به تجربه در سطحی بالاتر. این الگو با بهره‌گیری از داستان‌های قرآنی به‌عنوان محتوای تأملی و اجتماع پژوهشی به‌عنوان شکل سازمان‌دهی، می‌کوشد پیوندی هم‌زمان معرفت‌شناختی و تربیتی میان عقل تجربی و تجریدی برقرار سازد. |
| کلیدواژه ها |
| آموزش تفکر؛ اسوارتز؛ استرنبرگ؛ اندیشمندان اسلامی؛ تربیت عقلانی؛ تفکر انتقادی؛ دوره ابتدایی؛ مطالعه تطبیقی |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
