| بازنمایی مؤلفه‌های مسائل زمینه‌محور در کتاب ریاضی پایۀ سوم ابتدایی ایران: تحلیل محتوای کمی و کیفی با تأکید بر اصالت زمینه، تجربۀ زیسته، کنش عملی و بازپاسخی |
| کد مقاله : 1211-7THEEPCK |
| نویسندگان |
|
مصطفی ایمان‌فر *1، حسن شرعیات2 1استادیار گروه آموزش ریاضی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران 2استادیار گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی۸۸۹-۱۴۶۶۵ تهران، ایران. |
| چکیده مقاله |
| هدف: بررسی میزان و چگونگی بازنمایی مؤلفه‌های مسائل زمینه‌محور در کتاب ریاضی پایۀ سوم ابتدایی ایران (چاپ ۱۴۰۴) و ارزیابی کیفیت کارکرد زمینه در فرایند حل مسئله. روش: پژوهش با طرح تحلیل محتوای جهت‌دار کمی–کیفی انجام شد. جامعۀ پژوهش کل کتاب و واحد تحلیل ۲۱۹ مسئلۀ کلامی گزارش‌شده در فعالیت‌ها، کار در کلاس‌ها و تمرین‌ها بود. چهار کد غیرمانعةالجمع شامل پیوند با تجربۀ روزمره، واقع‌گرایی/اصالت زمینه، کنش عملی و بازپاسخی بر اساس چارچوب پژوهش اولیه و ادبیات آموزش ریاضیات واقعیت‌مدار اعمال شد. یافته‌ها: از ۲۱۹ واحد، ۷۲ مورد (۳۲٫۹ درصد) با تجربۀ روزمرۀ دانش‌آموزان پیوند داشت، ۷۱ مورد (۳۲٫۴ درصد) واجد نشانه‌های واقع‌گرایی بود، ۲۴ مورد (۱۱٫۰ درصد) انجام فعالیت واقعی را طلب می‌کرد و ۲۳ مورد (۱۰٫۵ درصد) در کدگذاری اولیه بازپاسخ شناخته شده بود. توزیع فصل‌ها نامتوازن بود؛ برای نمونه واقع‌گرایی در فصل ششم ۵۲٫۰ درصد و کنش عملی در فصل‌های ششم و هشتم صفر گزارش شد. بازتحلیل کیفی نشان داد که برخی زمینه‌ها صرفاً پوششی و جداشدنی‌اند، برخی مصادیق روزمره مانند سکه‌های کم‌کاربرد با تجربۀ کنونی کودکان فاصله دارند و بعضی فعالیت‌های ظاهراً باز، تنها گشودگی محدود ناشی از اندازه‌گیری دارند. نتیجه‌گیری: کتاب فرصت‌هایی برای پیوند ریاضیات با تجربه‌های آشنا فراهم می‌کند، اما زمینه اغلب به عنصر ضروری مدل‌سازی و تصمیم‌گیری تبدیل نمی‌شود و فرصت‌های کنش عملی و پاسخ‌های چندگانه اندک است. بازطراحی باید از داستان‌پوشانی به زمینه‌های کارکردی، روزآمد، قابل‌اجرا و مستلزم توجیه و مقایسۀ راه‌حل‌ها حرکت کند. |
| کلیدواژه ها |
| آموزش ریاضی واقعیت‌مدار، تحلیل محتوای کتاب درسی، مسائل زمینه‌محور، دورۀ ابتدایی. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
