| بازاندیشی فلسفی در دانش آموزش محتوا در عصر هوش مصنوعی مولد: از انتقال محتوا به میانجی‌گری فهم |
| کد مقاله : 1125-7THEEPCK |
| نویسندگان |
|
رسول خوشدست کاخکی * بازنشسته فرهنگی |
| چکیده مقاله |
| فراگیری مدل‌های زبانی بزرگ و سامانه‌های هوش مصنوعی مولد، مفروضات کهن آموزش را که بر پایه انتقال یک‌سویه، انباشت اطلاعات و نقش محوری معلم در ارائه محتوا استوار بود، با بحرانی بنیادین و بازاندیشی جدی روبه‌رو کرده است. این مقاله با اتخاذ رویکردی تحلیلی-انتقادی و بهره‌گیری توأمان از دستاوردهای علوم شناختی و فلسفه فناوری، به بازخوانی چارچوب «دانش آموزش محتوا» (PCK) و الگوی گسترش‌یافته آن، یعنی «دانش محتوایی-آموزشی-فناورانه» (TPACK)، در بستر ظهور هوش مصنوعی مولد می‌پردازد. یافته‌های این تحلیل نشان می‌دهد که دسترسی بی‌واسطه به داده‌های مصنوعی، تولید و بازتولید آنی گزاره‌ها و امکان تعامل مستمر با ماشین، نقش سنتی معلم را از «منبع انتقال محتوا» به «میانجی هرمنوتیک فهم، هدایت‌کننده فرایند یادگیری و تنظیم‌گر بار شناختی» دگرگون می‌سازد. در این زیست‌بوم نوظهور، یادگیری دیگر صرفاً به معنای دریافت، ذخیره‌سازی و بازگویی داده‌ها نیست؛ بلکه فرایندی پیچیده از تعدیل و مدیریت بار شناختی، فعال‌سازی راهبردهای فراشناختی، مهار سوگیری تأییدی، پرورش سواد شکاکیت روش‌مند، ارزیابی اعتبار اطلاعات و صیانت از عاملیت و استقلال انسانی است. در نهایت، دلالت‌های کاربردی، آموزشی و تربیتی این چرخش پارادایمی در قالب بازطراحی تکالیف متناسب با حضور هوش مصنوعی، ارائه یک سناریوی تدریس در دوره ابتدایی، گذار از ارزشیابی صرفاً نتیجه‌محور به ارزشیابی فرایندمحور و مواجهه نقادانه با چالش «جعبه سیاه» تبیین شده است. این مقاله بر ضرورت بازتعریف نقش معلم و بازآرایی فرایندهای یاددهی-یادگیری متناسب با الزامات زیست‌بوم آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی تأکید می‌کند. |
| کلیدواژه ها |
| کلیدواژه ها: هوش مصنوعی مولد، دانش آموزش محتوا (PCK)، چارچوب TPACK، میانجی‌گری فهم، علوم شناختی، بار شناختی، پدیدارشناسی فناوری، جعبه سیاه الگوریتمی، دلالت‌های تربیتی |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
