| دانش آموزشیِ محتوا ناهمگون: مطالعه‌ی پدیدارشناختیِ تناقض‌های درونیِ معلم در مواجهه با محتوای واحد در کلاس‌های ناهمگن |
| کد مقاله : 1094-7THEEPCK |
| نویسندگان |
|
علی اکبر دولتی *1، فاطمه سیار2، فاطمه کرمانی2 1گروه مشاوره و امور تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران 2دانشجوی کارشناسی، گروه علوم تربیتی، رشته آموزش ابتدایی، دانشگاه فرهنگیان، سمنان، ایران |
| چکیده مقاله |
| پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجارب زیسته معلمان دوره ابتدایی از تناقض‌های درونی در مواجهه با محتوای واحد در کلاس‌های ناهمگن و پیامدهای آن بر هویت حرفه‌ای و کنش آموزشی آنان انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و به روش پدیدارشناسی تفسیری صورت گرفت و داده‌ها با استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق و یادداشت‌های میدانی جمع‌آوری شد. جامعه آماری شامل کلیه معلمان دوره ابتدایی شاغل در مدارس چندپایه مناطق روستایی و عشایری استان سمنان در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ بود که با نمونه‌گیری هدفمند و تا رسیدن به اشباع معنایی، حجم نمونه نهایی ۱۵ معلم (۱۲ نفر برای تحلیل اصلی و ۳ نفر برای تأیید اشباع) را شامل شد. ابزار اصلی پژوهش، پروتکل مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بود که سوالات آن بر اساس چارچوب نظری پژوهش (ابعاد دانش محتوایی-تربیتی و نشانه‌های ناهماهنگی شناختی) طراحی شد و میانگین مدت هر مصاحبه ۵۰ دقیقه بود. یافته‌ها در قالب چهار مضمون اصلی سازماندهی شدند: اول، معلمان فضای کلاس را فضایی چندصدا و پرچالش تجربه می‌کنند که با احساس ناقص بودن، اضطراب و عذاب وجدان همراه است. دوم، مواجهه با محتوای واحد، تجربه‌ای توام با درماندگی ایجاد کرده و معلمان در فاصله میان نیازهای دانش‌آموزان و الزامات نظام آموزشی، احساس کوتاهی و شکست را تجربه می‌کنند. سوم، تفاوت‌های زبانی و فرهنگی به‌عنوان شرایط مداخله‌گر، فشار مضاعفی وارد کرده و معلمان با استفاده از مثال‌های بومی، دانش محتوایی-آموزشی خود را به‌صورت پویا بازتعریف می‌کنند. چهارم، معلمان با راهبردهای شناختی، اجتماعی و عملی، تنش‌های درونی را مدیریت کرده و این تجربه، پیامدهای دوسویه‌ای بر هویت حرفه‌ای آنان دارد؛ به‌طوری‌که از یک سو منجر به رشد حرفه‌ای و خلاقیت و از سوی دیگر، زمینه بروز فرسودگی شغلی و تردید در توانایی‌های حرفه‌ای را فراهم می‌آورد. |
| کلیدواژه ها |
| دانش محتوای تربیتی (PCK)، ناهمگونی کلاسی، تناقض‌های درونی معلم، محتوای واحد آموزشی، پدیدارشناسی تربیتی |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
