| طراحی الگوی تاب آوری دیجیتال معلمان در عصر هوش مصنوعی با بهره گیری از روش داده بنیاد |
| کد مقاله : 1077-7THEEPCK |
| نویسندگان |
|
علی اکبر دولتی *1، ستایش زیاری2، فاطمه سیار2 1گروه مشاوره و امور تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران 2J92V+F65 |
| چکیده مقاله |
| تحولات شتابان هوش مصنوعی، نقش و هویت حرفه‌ای معلمان را دستخوش تغییر کرده و ضرورت تاب‌آوری دیجیتال را آشکار ساخته است. شناخت ابعاد و عوامل مؤثر بر تاب‌آوری دیجیتال معلمان می‌تواند زمینه سازگاری مؤثر آنان با فناوری‌های هوشمند را فراهم سازد. پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی تاب‌آوری دیجیتال معلمان ابتدایی دخترانه شهرستان سمنان در عصر هوش مصنوعی انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با روش نظریه داده‌بنیاد با رهیافت نظام‌مند اشتراوس و کوربین (1998) انجام گرفت. جامعه پژوهش شامل معلمان مدارس ابتدایی دخترانه شهرستان سمنان در سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۴ بود. نمونه‌گیری به‌صورت نظری و هدفمند با روش گلوله‌برفی انجام و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. در نهایت ۱۰ معلم مشارکت کردند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته ۴۵ تا ۷۵ دقیقه‌ای گردآوری و تحلیل آنها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی با نرم‌افزار MAXQDA صورت گرفت. یافته‌ها نشان داد که پدیده محوری پژوهش «تاب‌آوری دیجیتال معلم انسان‌محور» است که از چهار بعد بازتعریف هویت حرفه‌ای، نگرش فرصت‌محور به فناوری، توانمندسازی فنی و راهبردهای خلاقانه تدریس تشکیل می‌شود. شرایط علی شامل سرمایه‌های روان‌شناختی درونی، محرک‌های انگیزشی بیرونی و حمایت‌های اجتماعی بود. شرایط زمینه‌ای در چهار لایه سیاست‌گذاری آموزشی، فرهنگ سازمانی مدرسه، زیرساخت‌های دیجیتال و باورهای فردی معلمان تبیین شد. شرایط مداخله‌گر نیز شامل حمایت‌های مدیریتی و همکاران، نگرش دانش‌آموزان و والدین، امکانات فناورانه و موانع ساختاری و فراسازمانی بود. معلمان برای مواجهه با چالش‌های هوش مصنوعی از راهبردهای انسان‌محور، شناختی-انتقادی، یادگیری مستمر، راستی‌آزمایی اطلاعات و شبکه‌های یادگیری حرفه‌ای استفاده می‌کردند. پیامدهای الگوی طراحی‌شده شامل کاهش اضطراب فناورانه، افزایش خودکارآمدی دیجیتال، ارتقای کیفیت تدریس، تقویت خلاقیت آموزشی و شکل‌گیری هویت حرفه‌ای نوین در معلمان بود. بر این اساس، الگوی ارائه‌شده می‌تواند مبنایی برای برنامه‌های توانمندسازی معلمان و سیاست‌گذاری آموزشی در حوزه هوش مصنوعی قرار گیرد. |
| کلیدواژه ها |
| تاب‌آوری دیجیتال، هوش مصنوعی، نظریه داده‌بنیاد، معلمان ابتدایی، مدارس دخترانه |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
