آسیب‌شناسی ساختاری کاربست دانش آموزش محتوا در آموزش ابتدایی و پیامدهای آن در فرایند یاددهی ـ یادگیری
کد مقاله : 1076-7THEEPCK
نویسندگان
فاطمه سوری *
استادیار
چکیده مقاله
هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تبیین آسیب‌های ساختاری مؤثر بر کاربست دانش آموزش محتوا و پیامدهای آن در فرایند یاددهی ـ یادگیری است. این پژوهش با رویکرد مروری ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از تحلیل محتوای کیفی منابع علمی و اسناد مرتبط انجام شد. بدین منظور، منابع مرتبط با دانش آموزش محتوا، آموزش ابتدایی، برنامه درسی، تربیت و توسعه حرفه‌ای معلمان، مدیریت آموزشی، فناوری آموزشی و فرایند یاددهی ـ یادگیری بررسی و مضامین مرتبط با موانع و آسیب‌های ساختاری استخراج و دسته‌بندی شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که مهم‌ترین آسیب‌های ساختاری در کاربست دانش آموزش محتوا را می‌توان در چند حوزه اصلی طبقه‌بندی کرد: نارسایی در برنامه‌ریزی و سازمان‌دهی محتوای آموزشی و بازنمایی متناسب آن، ضعف ساختارهای تربیت و توسعه حرفه‌ای معلمان، کاستی‌های برنامه درسی و کتاب‌های درسی، بهره‌گیری غیرهدفمند از فناوری‌های آموزشی، و نارسایی‌های مدیریتی و فرهنگی در محیط مدرسه. این عوامل می‌توانند شکاف میان دانش حرفه‌ای معلمان و کاربست آن در موقعیت واقعی کلاس درس را افزایش دهند و زمینه استفاده محدود یا نامتناسب از دانش آموزش محتوا را فراهم کنند. بررسی منابع همچنین نشان داد که ضعف در کاربست دانش آموزش محتوا می‌تواند با پیامدهایی همچون کاهش فرصت‌های یادگیری مفهومی و معنادار، غلبه روش‌های حافظه‌محور، کاهش مشارکت فعال و انگیزش یادگیری، و محدودشدن فرصت‌های خودراهبرانه دانش‌آموزان همراه باشد. بر این اساس، ارتقای کیفیت یاددهی ـ یادگیری در دوره ابتدایی نیازمند توجه هم‌زمان به سطح دانش و توانمندی حرفه‌ای معلمان و اصلاح زمینه‌های ساختاری مؤثر بر کاربست این دانش است. در این راستا، بازنگری در برنامه‌های تربیت و توسعه حرفه‌ای معلمان، طراحی و سازمان‌دهی مناسب‌تر محتوای آموزشی، اصلاح برنامه‌های درسی و کتاب‌های درسی، تقویت فرهنگ حرفه‌ای مدرسه و استفاده هدفمند از فناوری می‌تواند زمینه مناسب‌تری برای کاربست مؤثر دانش آموزش محتوا فراهم آورد.
کلیدواژه ها
دانش آموزش محتوا (PCK)، آموزش ابتدایی، آسیب‌‌های ساختاری، یادگیری دانش‌آموزان، توسعه حرفه‌ای معلمان
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر