واکاوی نقش هوش مصنوعی مولد (GenAI) در ارتقای دانش آموزش محتوا (PCK) معلمان دوره ابتدایی
کد مقاله : 1069-7THEEPCK
نویسندگان
محسن دعاخوان *
اداره آموزش و پرورش کاشان
چکیده مقاله
تحولات ناشی از ظهور هوش مصنوعی مولد (Generative AI)، ضرورت بازنگری در شیوه‌های تربیت معلم و دانش تخصصی آن‌ها را دوچندان کرده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش فناوری‌های هوش مصنوعی مولد در ارتقای مؤلفه‌های دانش آموزش محتوا (PCK) در معلمان مقطع ابتدایی انجام شده است. با توجه به پیچیدگی‌های شناختی یادگیرندگان در این دوره، توانایی معلم در تبدیل مفاهیم انتزاعی به بازنمایی‌های ملموس (Representations) حیاتی است. این پژوهش با استفاده از روش مرور نظام‌مند (Systematic Review) و تحلیل اسناد و مقالات مرتبط در بازه زمانی ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶، به بررسی چگونگی تعامل GenAI با دانش روش‌شناختی و محتوایی معلمان پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که هوش مصنوعی مولد می‌تواند فراتر از یک ابزار خودکارسازی، به‌عنوان تسهیلگر معرفتی در ارتقای PCK عمل کند. این فناوری با تولید بازنمایی‌های چندگانه، مثال‌ها، تمثیل‌ها، داستان‌ها و سناریوهای آموزشی شخصی‌سازی‌شده، به معلمان در ساده‌سازی مفاهیم پیچیده و انتخاب استراتژی‌های تدریس مناسب کمک می‌کند. همچنین، امکان پیش‌بینی سوءفهم‌های احتمالی دانش‌آموزان، کاهش بار شناختی غیرضروری و تولید محتوای چندحسی، ظرفیت معلم را برای مدیریت تنوع یادگیری و طراحی تجربه‌های آموزشی متناسب با ویژگی‌های شناختی دانش‌آموزان افزایش می‌دهد. در عین حال، چالش‌هایی مانند وابستگی بیش از حد به خروجی‌های غیرشفاف، سوگیری‌های الگوریتمی و ضرورت حفظ تفکر انتقادی و عاملیت معلم مورد توجه قرار گرفته است. نتایج این پژوهش می‌تواند مبنایی برای بازنگری در استانداردهای تربیت معلم، آموزش مهندسی دستور و توسعه الگوهای جدید ادغام هوش مصنوعی با دانش آموزش محتوا در عصر دیجیتال باشد.
کلیدواژه ها
واژگان کلیدی: هوش مصنوعی مولد (GenAI)، دانش آموزش محتوا (PCK)، معلمان دوره ابتدایی، شخصی‌سازی یادگیری، تربیت معلم دیجیتال.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر