تأثیر رویکرد «واکسیناسیون روانشناختی» بر تشخیص‌گری دانش‌آموزان ابتدایی در مواجهه با اخبار جعلی: مرور نظام‌مند بر پیامدهای ناخواسته و راهبردهای جبرانی
کد مقاله : 1017-7THEEPCK
نویسندگان
علی بهادری *1، الهه قوام زاده2، محدثه السادات حسینی3
1استادیار گروه الهیات دانشگاه فرهنگیان پردیس زینبیه تهران، ایران.
2دانشجوی کارشناسی آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان پردیس علامه طباطبایی ارومیه، ایران.
3دانشجوی کارشناسی آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان پردیس زینبیه تهران، ایران
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی واکسیناسیون روانشناختی بر تشخیص‌گری دانش‌آموزان ابتدایی در مواجهه با اخبار جعلی و شناسایی پیامدهای ناخواسته و راهبردهای جبرانی آن به روش مرور نظام‌مند انجام شد. یافته‌ها نشان داد که واکسیناسیون روانشناختی رویکردی مؤثر در کاهش باورپذیری اخبار جعلی و بهبود تشخیص‌گری است. با این حال، این رویکرد با چالش‌هایی چون کاهش ماندگاری اثر در طول زمان، اثر بازگشتی که در برخی موارد موجب تقویت باورهای غلط می‌شود، و بدبینی عمومی نسبت به اخبار معتبر مواجه است که می‌تواند اعتماد دانش‌آموزان به منابع اطلاعاتی صحیح را نیز تحت تأثیر قرار دهد. راهبردهای جبرانی مؤثر که در این پژوهش شناسایی شدند، شامل استفاده از نظریه تشخیص سیگنال برای تفکیک دقیق‌تر اطلاعات درست از نادرست، ترکیب پیش‌بستن (آماده‌سازی پیش‌گیرانه) و پس‌بستن (بازبینی و تثبیت پس از مواجهه) به منظور افزایش عمق یادگیری، آموزش سوگیری‌های شناختی به دانش‌آموزان جهت آگاهی از خطاهای رایج ذهنی، یکپارچه‌سازی این آموزش‌ها در برنامه درسی رسمی مدرسه، تناسب‌سازی محتوا و روش‌ها با سطح رشد شناختی دانش‌آموزان در پایه‌های مختلف تحصیلی، و توانمندسازی معلمان و والدین به‌عنوان عوامل کلیدی در تداوم و تقویت اثرات مداخله در محیط خانه و مدرسه می‌باشند. نتیجه‌گیری می‌شود که با وجود اثربخشی قابل‌توجه این رویکرد در ارتقای تشخیص‌گری و کاهش آسیب‌پذیری دانش‌آموزان ابتدایی در برابر اخبار جعلی، طراحی دقیق و متناسب با ویژگی‌های رشدی دانش‌آموزان و به‌کارگیری راهبردهای جبرانی برای کاهش پیامدهای ناخواسته و افزایش ماندگاری اثر مداخلات ضروری است. به‌عبارت دیگر، موفقیت پایدار این روش مستلزم برنامه‌ریزی بلندمدت، نظارت مستمر، و انعطاف‌پذیری در اجراست تا ضمن حفظ کارایی، از بروز آثار جانبی نامطلوب جلوگیری شده و توانایی تشخیص انتقادی در دانش‌آموزان به شکلی پایدار نهادینه گردد.
کلیدواژه ها
واکسیناسیون روانشناختی، دانش آموزان، مقطع ابتدایی، اخبار جعلی، پیامد، راهبرد.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر